UWAGA!
Poznaj swoje prawa i obowiązki pracownicze w Polsce!
Nie płać za pracę
• Zabronione jest pobieranie opłat od cudzoziemców przez polskie agencje pośrednictwa pracy oraz agencje pracy tymczasowej, które kierują cudzoziemców do firm działających na terytorium Polski.
• Zabronione jest egzekwowanie od pracownika kosztów związanych z uzyskaniem zezwolenia na pracę lub numeru PESEL (który jest bezpłatny – odpowiednik meksykańskiego numeru CURP). Opłaty za wydanie zezwolenia na pracę ponosi wyłącznie przyszły pracodawca, który składa wniosek do urzędu wojewódzkiego (administracyjny podział terytorialny w Polsce; odpowiednik prowincji lub stanu) o jego udzielenie dla danego cudzoziemca.
• Żądanie od obcokrajowca jakichkolwiek opłat w zamian za podjęcie działań zmierzających do uzyskania zezwolenia na pracę jest karane grzywną do 30.000 zł.
Nikt nie może zatrzymać Twojego paszportu
• Twój pracodawca pod żadnym pozorem nie ma prawa zatrzymać ani przechowywać Twojego paszportu ani innego dokumentu tożsamości. Może jedynie poprosić Cię o dokument potwierdzający Twój legalny pobyt w Polsce i pozostawić sobie jego kopię.
Upewnij się, że posiadasz ważne zezwolenie na pracę
• Obcokrajowiec może legalnie pracować w Polsce wyłącznie, jeśli posiada:
o legalny pobyt na terytorium Polski – np. na podstawie wizy lub zezwolenia na pobyt czasowy, oraz
o zezwolenie na pracę (np. typu A) lub zezwolenie na pracę sezonową (typu S).
• Wiza pracownicza to zwykle wiza oznaczona symbolem 06 (wydawana w celu wykonywania pracy na podstawie zezwolenia na pracę) lub symbolem 05b (w celu wykonywania pracy sezonowej).
• W celu uzyskania wizy pracowniczej, bądź jeśli podróżujesz w ruchu bezwizowym (na okres krótszy niż 90 dni) Twój pracodawca – zanim wyjedziesz – powinien Ci dostarczyć:
o Oryginał zezwolenia na pracę wydanego przez wojewodę lub
o zaświadczenie o wpisie wniosku o wydanie zezwolenia na pracę sezonową do ewidencji wniosków, wydawane przez starostę powiatu – w przypadku pracy sezonowej w ramach określonych przez prawo rodzajów działalności gospodarczej w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, a także zakwaterowania i usług gastronomicznych.
• Wyjątki: Istnieją szczególne przypadki, w których obcokrajowiec może pracować w Polsce bez zezwolenia na pracę, są to między innymi posiadacze zezwolenia na pobyt stały lub zezwolenia na pobyt czasowy wydanego na podstawie małżeństwa zawartego z polskim obywatelem, studenci studiów stacjonarnych.
• Pamiętaj, że jeśli pracujesz w Polsce nielegalnie grozi Ci grzywna do 5.000 zł oraz zobowiązanie do powrotu (opuszczenia terytorium Polski), a także zakaz ponownego wjazdu do Polski lub na terytorium innych państw obszaru Schengen na okres od 6 miesięcy do 3 lat.
Zezwolenie na pracę sezonową (typu S)
• Zezwolenie na pracę sezonową starosta wyda pracodawcy po Twoim wjeździe na terytorium Polski na podstawie wizy w celu wykonywania pracy sezonowej (o symbolu 05b) lub w ramach ruchu bezwizowego (dla pobytów krótszych niż 90 dni).
• W tym celu, Twój pracodawca powinien przedstawić staroście:
o kopię ważnego dokumentu uprawniającego Cię do pobytu na terytorium Polski, tj. kopię paszportu, zawierającego ważną wizę w celu wykonywania pracy sezonowej lub pieczątkę potwierdzającą wjazd w ramach ruchu bezwizowego;
o złożone przez pracodawcę pisemne oświadczenie o zgłoszeniu się cudzoziemca w celu wykonywania pracy sezonowej, zawierające informację o adresie Twojego zamieszkania (zakwaterowania) w okresie pobytu w Polsce.
• Pracodawca powinien przekazać Ci 1 egzemplarz otrzymanego od starosty zezwolenia na pracę sezonową, w formie pisemnej.
• Oczekując na zezwolenie na pracę sezonową, możesz legalnie pracować w Polsce. Od momentu Twojego wjazdu do Polski do chwili wydania zezwolenia na pracę sezonową może upłynąć trochę czasu, dlatego też od dnia, w którym pracodawca przedstawił staroście wymagane dokumenty, do dnia doręczenia decyzji starosty w sprawie zezwolenia na pracę sezonową Twoja praca uznawana jest za legalną.
Przeczytaj dokładnie umowę
• Twój pracodawca ma obowiązek zawrzeć z Tobą pisemną umowę przed rozpoczęciem pracy. Obowiązek ten dotyczy nie tylko umowy o pracę, ale też umów cywilnoprawnych (jak np. zlecenie, umowa o dzieło, umowa o pomocy przy zbiorach, itp.).
• Dokładnie przeczytaj i – jeśli się zgadzasz – podpisz umowę przed rozpoczęciem pracy.
• Umowa musi być sporządzona na piśmie i – przed jej podpisaniem – przedstawiona cudzoziemcowi w języku dla niego zrozumiałym.
• Umowa powinna zawierać następujące informacje:
o strony umowy (dane pracownika i pracodawcy, a w przypadku pracodawcy będącego agencją zatrudnienia – oprócz danych tej agencji, również dane firmy, w której będzie wykonywana praca);
o rodzaj umowy (np. umowa na czas określony);
o datę zawarcia umowy;
o warunki pracy, takie jak: rodzaj pracy, miejsce wykonywania pracy, wynagrodzenie za pracę ze wskazaniem jego składników, wymiar czasu pracy, termin rozpoczęcia pracy.
• Podpisując umowę, zwróć uwagę na jej nazwę (umowa o pracę, umowa zlecenia, umowa o dzieło), ponieważ prawa pracownicze (takie jak: prawo do urlopu wypoczynkowego, czasu pracy ograniczonego normami, odpoczynku dobowego lub tygodniowego) nabędziesz tylko jeśli jesteś zatrudniony na podstawie umowy o pracę. Umowy cywilnoprawne (np. zlecenie, umowa o dzieło) nie dadzą Ci takich przywilejów.
• Pracodawca ma obowiązek przekazać Ci 1 egzemplarz umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej.
Zobowiązania prawne pracodawcy
• Twój pracodawca jest obowiązany – w terminie 7 dni – zgłosić Cię do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego oraz opłacać składki na te ubezpieczenia, a także odprowadzać odpowiednie podatki.
• Masz prawo do otrzymania pełnego uzgodnionego wynagrodzenia, które nie może być niższe od wynagrodzenia wskazanego w zezwoleniu na pracę.
• Twoje wynagrodzenie powinno być wypłacane co najmniej raz w miesiącu.
• Podstawowy system czasu pracy pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę nie może przekraczać 8 godzin dziennie i przeciętnie 40 godzin w 5-dniowym tygodniu pracy (okres rozliczeniowy czasu pracy nie może być dłuższy niż 4 miesiące).
• Przeciętny tygodniowy czas pracy, włącznie z nadgodzinami, nie może przekraczać 48 godzin. W przeciwnym razie masz prawo do otrzymania od pracodawcy czasu wolnego lub w przypadku braku możliwości jego udzielenia – pracodawca powinien Ci wypłacić wynagrodzenie wraz z dodatkiem za każdą godzinę pracy nadliczbowej. Za pracę w dniu wolnym od pracy pracodawca powinien wyznaczyć inny dzień wolny.
• Masz prawo do minimum 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku w ciągu doby oraz do co najmniej 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku w każdym tygodniu (odpoczynek tygodniowy powinien przypadać w niedzielę).
• Pracownikom tymczasowym, którzy są zatrudnieni przez agencję pracy tymczasowej na podstawie umowy o pracę i wykonują pracę w innym – określonym w umowie – zakładzie pracy, przysługują 2 dni urlopu za każdy miesiąc pozostawania w dyspozycji tego pracodawcy. W razie niewykorzystania urlopu agencja pracy tymczasowej powinna wypłacić pracownikowi tymczasowemu ekwiwalent pieniężny.
• Warunki zakwaterowania zapewniane przez pracodawcę muszą spełniać podstawowe standardy komfortu i higieny. Państwowa Inspekcja Pracy nie kontroluje warunków zakwaterowania pracowników.
• Jeżeli wjechałeś do Polski na podstawie wizy w celu wykonywania pracy sezonowej lub w ramach ruchu bezwizowego w związku z taką pracą, a pracodawca zapewnia Ci zakwaterowanie (co nie jest obowiązkowe), jest on zobowiązany zawrzeć z Tobą odrębną umowę w formie pisemnej dotyczącą zakwaterowania, a przed jej podpisaniem przedstawić jej tłumaczenie na język dla Ciebie zrozumiały. Czynsz najmu kwatery mieszkalnej nie może być potrącany z Twojego wynagrodzenia.
Potrzebujesz pomocy?
Punkty kontaktowe w Polsce
Państwowa Inspekcja Pracy
• W przypadku problemów związanych z pracą wykonywaną na terenie Polski pomocą służy Państwowa Inspekcja Pracy, gdzie możesz:
o uzyskać bezpłatną poradę prawną – osobiście lub telefonicznie (ewentualnie w formie pisemnej, w tym również e-mailowej);
o złożyć skargę na pracodawcę naruszającego przepisy prawa pracy – także drogą elektroniczną (e-skarga).
• Informacje na temat wyznaczonych dni i godzin udzielania porad prawnych oraz numerów telefonów, pod którymi można je uzyskać, znajdziesz na stronie internetowej Państwowej Inspekcji Pracy: www.pip.gov.pl
Krajowe Centrum Interwencyjno – Konsultacyjne dla Ofiar Handlu Ludźmi
UWAGA! Możesz być ofiarą handlu ludźmi. To poważne przestępstwo.
• Jeżeli:
o zmuszają Cię do spłaty długu, którego nie zaciągnąłeś,
o zabrano Ci dokumenty osobiste (np. paszport),
o jesteś zmuszany do pracy w złych warunkach, Twoje wynagrodzenie zabiera ktoś inny lub grożą Ci niewypłaceniem należnego wynagrodzenia,
o zapewniają Cię, że nie możesz odejść z pracy,
o w czasie pracy jesteś pilnowany (np. przez uzbrojonych strażników),
o nie możesz swobodnie poruszać się poza godzinami pracy i zabroniono Ci kontaktu z rodziną w Meksyku,
o jesteś szantażowany lub bity
zgłoś się do Krajowego Centrum Interwencyjno – Konsultacyjnego dla Ofiar Handlu Ludźmi, prowadzonego przez Fundację Przeciwko Handlowi Ludźmi i Niewolnictwu La Strada, gdzie wyspecjalizowany personel wyjaśni Twoje wątpliwości i udzieli Ci informacji oraz wsparcia.
• Telefon: 22 628 01 20
• Telefon zaufania: 22 628 99 99
• Telefon interwencyjny: +48 605 687 750
• Strona internetowa: www.kcik.pl, www.strada.org.pl
• e-mail: Esta dirección de correo electrónico está siendo protegida contra los robots de spam. Necesita tener JavaScript habilitado para poder verlo.
Ambasada Meksyku w Polsce
Ambasada, zgodnie ze swoimi uprawnieniami, może zapewnić pomoc iochronę konsularną każdemu obywatelowi Mekyku, który tego potrzebuje.
• e-mail: Esta dirección de correo electrónico está siendo protegida contra los robots de spam. Necesita tener JavaScript habilitado para poder verlo.
• Telefon: (48) 22 311 29 00
• Telefon interwencyjny przeznaczony do kontaktu w sprawach związanych z ochroną konsularną: (48) 606 444 766
Punkty kontaktowe w Meksyku
Ministerstwo Spraw Zagranicznych Generalna Dyrekcja ds. Ochrony Konsularnej i Planowania Strategicznego
- E-mail: Esta dirección de correo electrónico está siendo protegida contra los robots de spam. Necesita tener JavaScript habilitado para poder verlo.
- Telefon: +52 5536865100, wew. 7539
Ambasada Polski w Meksyku
- E-mail: Esta dirección de correo electrónico está siendo protegida contra los robots de spam. Necesita tener JavaScript habilitado para poder verlo.
- Telefony: (52) 55 5481 2050, (52) 55 5481 2052